Hoe Betrouwbaar Is Een Smartwatch?

Smartwatches en sporthorloges

Tegenwoordig kun je je hartslag gemakkelijk bijhouden met een smartwatch of sporthorloge. Maar wat betekenen de meldingen? En zijn de meldingen betrouwbaar?

Een smartwatch is een slim horloge met een digitaal schermpje in plaats van klassieke wijzerplaat. Naast het geven van de tijd is het ook een soort verlengstuk van je smartphone. Denk aan bellen, muziek luisteren en apps gebruiken.

Maar ook kun je het horloge gebruiken om je hartslag te meten, je activiteit bij te houden en bijvoorbeeld te controleren of je goed slaapt. Sommige horloges kunnen ook een eenvoudig hartfilmpje maken.

Een sporthorloge, of een activity tracker, is vaak wat simpeler. Ze meten je gezondheid- en fitnessgegevens. Maar ook deze kunnen soms een eenvoudig hartfilmpje maken en je slaap of zuurstofsaturatie meten.

• Sporthorloges, stappentellers, slimme bloeddrukmeters en slaapbanden brengen onze gezondheid steeds meer in kaart.
• Dergelijke wearables houden het aantal stappen bij, hoeveel calorieën we in de sportschool verbranden, of we wel uitgeslapen zijn en hoe gestresst we zijn.
• Wearables geven een interessant inkijkje in onze gezondheid, al zijn ze niet zaligmakend.

Betrouwbaarheid van metingen

De apparaatjes kunnen allerlei informatie geven over je gezondheid. De betrouwbaarheid van de metingen verschilt tussen merken en typen. Als je een goede kwaliteit smartwatch of activity tracker hebt, dan kunnen de metingen redelijk tot goed betrouwbaar zijn.

Activity trackers maken inzichtelijk hoe actief we op een dag zijn, hoeveel calorieën we verbranden en wat patronen in beweging zijn.

Als je meerdere keren achter elkaar meet en je voert precies dezelfde beweging uit, meet de tracker dan ook precies hetzelfde? Dat is wat we onderzoeken met betrouwbaarheid.

Validiteit betekent volgens de onderzoeker of het gemeten aantal stappen van een activity tracker overeenkomt met het daadwerkelijk gemeten aantal stappen, ook volgens een gouden standaard.

Volgens Kooiman is het voor consumenten vaak het belangrijkst dat een wearable of smartwatch betrouwbaar is. “Als je meer of minder gaat bewegen, moet de tracker dat ook aangeven. Betrouwbaarheid weegt voor veel recreatieve gebruikers waarschijnlijk zwaarder dan het exacte aantal stappen op een dag. Een activity tracker kan betrouwbaar een trend in de tijd aangeven, maar misschien niet exact het aantal stappen meten dat je op een dag zet.”

Stappenteller

De betrouwbaarheid van een stappenteller is eenvoudig in te schatten.

Slaap

Dat is voor slaap ingewikkelder.

Fabrikant

Voor andere functies speelt volgens zorgtech-wetenschapper Dohmen ook de fabrikant een rol.

Hartslag en hartritme

Je draagt hem met een band om je pols. Het is belangrijk dat de band goed aansluit, maar niet té strak zit. De sensoren moeten contact maken met je huid, zodat ze bijvoorbeeld je hartslag kunnen gaan meten.

Sporters kunnen een smartwatch, sporthorloge of activity tracker gebruiken om tijdens het sporten te zien wat hun hartslag is, of de hoeveelheid zuurstof in het bloed te meten. Je kunt dan bijvoorbeeld een meer of minder zware training doen op basis van je hartslag.

Een smartwatch met ecg-sensor is betrouwbaarder dan een smartwatch met enkel een optische hartslagsensor. Die laatste functie werkt op basis van groene led-lampjes. Deze bevinden zich onder op het slimme horloge en knipperen in een snel tempo. Het groene licht weerkaatst tegen je bloed. Zo meet je slimme horloge hoe snel je bloed stroomt en hoe snel je hart klopt.

Sommige apparaatjes geven een waarschuwing als er een afwijkend hartritme wordt gemeten, bijvoorbeeld boezemfibrilleren. Je krijgt dan een melding met soms het advies om contact op te nemen met je arts. Alleen een arts kan beoordelen of er ook echt sprake is van een hartritmestoornis.

1. Bij een afwijkend ritme is het altijd goed om te kijken of het om een storing kan gaan.
2. Je kunt de meting dan nog een keer doen.
3. Metingen kunnen bijvoorbeeld fout gaan omdat het apparaatje niet op de goede plaats zit of te los zit.
4. Of de meting gaat fout omdat je beweegt.

Hartfilmpje en bloeddruk

Er zijn smartwatches en activitytrackers die een eenvoudig hartfilmpje (ecg) kunnen maken. Dit geeft meer informatie dan het hartritme dat automatisch gemeten wordt. Je kunt bijvoorbeeld een hartfilmpje maken als je de waarschuwing krijgt dat je een onregelmatig hartritme hebt.

Zo’n eenvoudig ecg geeft een indruk of je hartritme normaal is. Wel geeft het minder informatie dan een hartfilmpje dat een arts kan maken. Maar het kan bijvoorbeeld helpen om boezemfibrilleren op te sporen. Je kunt het hartfilmpje laten zien aan je arts. Alleen een arts kan beoordelen of er sprake is van een hartritmestoornis.

Voor een hartfilmpje moet je echt even gaan zitten en een speciale app openen. Je krijgt aanwijzingen van de app om 1 of meer vingers op een knop of op de rand van je apparaatje te plaatsen. Dan moet je meestal 30 seconden rustig zo blijven zitten.

Een smartwatch kan soms ook gebruikt worden om je bloeddruk te meten. Dit is een belangrijke gezondheidsfunctie. Een te hoge bloeddruk zorgt namelijk voor een verhoogd risico op een hartinfarct of beroerte.

• Gebruikers moeten net zoals bij een traditionele bloeddrukmeter hun bloeddruk in rust meten en niet tijdens het sporten.
• Tijdens de meting mogen zij ook niet roken of drinken.
• Voor nauwkeurige bloeddrukmetingen is er iedere 4 weken een kalibratie vereist van de bloeddrukmonitor en bloeddrukmeter.

Zuurstofsaturatie en slaap

Sommige smartwatches en activity trackers meten de hoeveelheid zuurstof in je bloed. Dit heet ook wel de bloedsaturatie. Bij gezonde personen is de bloedsaturatie meestal tussen de 95 en 100%. Een iets lagere hoeveelheid is nog geen probleem, maar onder de 90% is de hoeveelheid te laag.

Je kunt een smartwatch gebruiken om dit te meten. Let wel op: niet elk apparaat is even betrouwbaar. Hecht dus niet te veel waarde aan de resultaten. Mocht je ergens over twijfelen of je zorgen maken, ga dan altijd naar een huisarts.

Veel smartwatches en activity trackers kunnen slaap meten. Je moet daarbij wel bedenken dat het een inschatting is. Het apparaatje gebruikt meestal verschillende metingen en bepaalt op basis daarvan of je slaapt en hoe diep je slaapt. De metingen die daarbij een rol spelen zijn bijvoorbeeld hoeveel je beweegt en wat je hartslag is.

Wat wearables doen, is wat Overeem een ‘surrogaatmeting’ noemt. “Ze meten een afgeleide van slaap. Iemand die goed slaapt, beweegt minder. Een wat hogere en onregelmatige hartslag duidt in theorie op de rem-slaapfase. Ze meten beweging en hartritme, niet de slaap zelf.”

Betrouwbaarheid van slaapmetingen

Of zo’n inschatting van de slaap betrouwbaar is, is afhankelijk van de kwaliteit van het apparaatje.

Persoonlijke kenmerken

Maar ook van jouw persoonlijke kenmerken.

Beweging in de slaap

Als je bijvoorbeeld veel beweegt in je slaap, dan kan het zijn dat het apparaat denkt dat je wakker bent.

Slaapgedrag

Informatie over slaap van dit soort apparaatjes is goed om een idee te krijgen van je slaapgedrag.

Meldingen en zorgen

Het is handig en leuk om dingen te meten rondom jouw gezondheid, maar je kunt je daardoor ook zorgen gaan maken. Je kunt bijvoorbeeld onterecht gaan denken dat er iets mis is met je hart, als je hart eens wat sneller slaat. Of als je per ongeluk verkeerd meet.

Het is daarom belangrijk om te weten wat jouw gemeten waardes precies betekenen. Maak je je veel zorgen of heb je klachten? Dan kun je altijd om uitleg vragen aan je arts.

Als je een melding krijgt over een onregelmatige hartslag, dan hoef je niet meteen ongerust te zijn. Het kan een onnauwkeurige meting zijn van de smartwatch. Je kunt nog eens opnieuw meten.

Als je meerdere keren dit soort meldingen krijgt of als je ook klachten hebt, dan is het een goed idee om het met de huisarts te bespreken. Je huisarts kan beoordelen of er iets aan de hand is en of verder onderzoek nodig is.

• Als je bang bent dat een bepaalde inspanning of sport te zwaar is voor je hart, overleg dan met je arts of laat een sportmedisch onderzoek doen.
• Als je klachten hebt van de lage hartslag of als je je ongerust maakt hierover dan adviseren wij je om het te bespreken met de (huis)arts.
• Als je in rust vaak een hoge hartslag hebt zonder duidelijke oorzaak, bespreek het dan met je huisarts.
• Als je bij inspanning moeite hebt met ademhalen, of extreem vermoeid of duizelig bent, bespreek het met je huisarts.